28 Energie+ nr 4/5 september 2011 Tekst Ingrid Clauwaert H et belang van duurzame energie neemt in de toekomst toe. De kernvraag is, volgens Persoon, hoe deze duurzame energievoorziening mogelijk gemaakt kan worden. "Als we een overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen willen, met voldoende wind- en zonne-energie en biomassa, is dit met de huidige infrastruc- tuur niet mogelijk", legt Persoon uit en hij verwijst naar het wegennetwerk om zijn betoog te illustreren. "De meeste snelwegen beston- den tien jaar geleden uit een vangrail en een laag asfalt waarover het verkeer van A naar B zijn weg vond. Tegenwoordig is IT een belang- rijk onderdeel van ons wegennet. De toepassing hiervan bij de aanleg van wegen heeft een sterke invloed op ons rijgedrag. Denk aan spitsstroken, dynamische route-informatiepa- nelen en camera's voor het meten van de doorstroom. Daardoor is het mogelijk dat de verkeersintensiteit sterk stijgt met dezelfde hoeveelheid asfalt. Bovendien beschikt vrijwel elke weggebruiker nu over een navigatiesys- teem waarmee hij alternatieve routes uitstip- pelt als er op zijn route oponthoud gesignaleerd wordt", vertelt hij. Een vergelijkbare ontwikke- ling doet zich volgens Persoon door de opkomst van nieuwe technologie in de energiesector voor. Dat is een ontwikkeling die een kleine revolutie veroorzaakt in het naoorlogse, verouderde energienetwerk. "De Nederlandse elektriciteitsnetwerken zijn na de oorlog opgebouwd. Energie komt vanuit grote centrales via de weg van de minste weerstand terecht bij de gebruiker. Het elektriciteitsnet is hierdoor eigenlijk eenrichtingsverkeer. Iedereen rijdt, net als op de snelweg, dezelfde kant op. Hierin komt verandering door de opkomst van decentrale energieopwekking. Slimme energienetwerken zorgen ervoor dat energiestromen vanuit meerdere kanten op de netwerken terechtkomen." Via deze smart grids ontstaan nieuwe flexibele, effici?nte en zichzelf aanpassende infrastructuren, waarbij de consument steeds meer zelf aan de knoppen zit en bepaalt hoe en wanneer hij zijn energie afneemt. De functie van het openbare net, waaraan deze lokale netten gekoppeld zijn, verschuift van het transport van centraal opgewekte energie naar lokale netten waarin de totale energiebehoefte zo veel mogelijk wordt afgedekt met lokaal opgewekte duurzame energie. Bouwstenen Smart grids zijn infrastructuren voor elektrici- teit, gas en warmte. Hieraan zijn IT-systemen toegevoegd voor het meten van energiestromen en toepassingen voor het aansturen en regelen van de consumptie en productie van energie. Deze intelligente energienetwerken maken het mogelijk gebruik te maken van het systeem van vraag en aanbod. Smart staat hierbij niet alleen voor een slimme inrichting van energienetten, maar is ook synoniem aan een intelligent gebruik van IT. Persoon: "De energievoorzie- ning verloopt in de toekomst niet langer centraal en eenzijdig vanaf grote energiecentra- les naar energieverbruikers. Het netwerk wordt zelfsturend en interactief. Gebruikers kunnen zelf deelnemen aan de energieproductie en overwegen per situatie van welke energiebron zij energie willen afnemen. Als er een energie- overschot is, zijn de prijzen laag. Is er schaarste, dan zijn de prijzen hoog. De slimme integratie van lokale en centrale energiebronnen kan dan ook tot forse besparingen leiden." Smart grids hebben volgens Persoon grote voordelen voor zowel producenten en leveran- ciers als voor netbeheerders en afnemers. "Door het gebruik van nieuwe technologie?n hebben leveranciers helder inzicht in het verbruik van afnemers. Netbeheerders hebben een beter beeld van beschikbaarheid en de kwaliteit van het netwerk, waardoor zij eventuele problemen eerder en sneller kunnen opsporen. Bovendien zorgt het intelligente netwerk ervoor dat de belasting van het net beter wordt verspreid. De consument krijgt meer inzicht in zijn verbruik en zeggenschap over zijn eigen energiebehoefte. Zo kunnen gebruikers een smart grid inzetten om energie te gebruiken op het moment dat dit ruim voorradig en dus goedkoper is. Daarnaast kunnen zij hun lokaal opgewekte energie, uit bijvoorbeeld zon, wind of biomassa, voor een goede prijs aan het netwerk verkopen. Verder is het mogelijk meerdere bedrijven in een smart grid onder te brengen. Zij kunnen elkaars pieken en dalen in de energiebehoefte opvangen en gebruikmaken van gezamenlijk opgebouwde buffers. De afhankelijkheid van de energievoor- ziening uit het openbare net neemt af, evenals de kosten voor energie", vertelt Persoon. Smart grids nodig voor energietransitie Wouter Persoon, directeur van Cofely Smart Grid Solutions, denkt dat smart grids de toekomst hebben. Volgens hem verandert onze ener- gievoorziening in de komende decennia, waarbij er meer nadruk komt te liggen op decentrale opwekking. Nederland moet daarom volgens hem snel beginnen met de ontwikkeling van smart grids. IT maakt de doorstroming op snelwegen beter.