Log in
inloggen bij Energie+
Hulp bij wachtwoord
Geen account?
shop word lid
Home / Content / Projecten

Boschgaard, pioniersproject in energie-efficiënt bouwen en wonen

Eline Slegers - 6 januari 2021

Boschgaard is een bijzonder project op het gebied van duurzaam bouwen en zelfwerkzaamheid in Den Bosch. Het is een van de weinige projecten in Nederland die op dit gebied zo vooruitstrevend bezig zijn. Het is een woonproject dat duurzaamheid en circulariteit tot in finesse doorvoert, en dat in samenwerking met Woningcorporatie Zayaz die in De Graafse Wijk 19 sociale huurwoningen neerzet, gecombineerd met een buurtcentrum. In dit buurtcentrum komt o.a. een ontmoetingsruimte, een workshopruimte en een buurtwerkplaats. Volgens de huidige planning zal de bouw in september beginnen en kunnen de bewoners eind 2021 hun intrek nemen.

Het is daarnaast ook een van de eerste projecten binnen de sociale huur waarbij het initiatief volledig bij de toekomstige bewoners vandaan komt, in samenwerking met de Bossche woningcorporatie Zayaz. Deze corporatie wil graag experimenteren met alternatieve woonvormen en stimuleren dat bewoners verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen woongenot en omgeving. Een perfecte match met het gedachtengoed van Boschgaard. Zayaz fi nanciert en blijft eigenaar van het pand, de toekomstige bewoners van Boschgaard hebben het eigenaarschap over het project. Zij maken de beslissingen: welke architect, welke aannemer, welke bouwwijze, etc. Die bewoners zijn ook bijzonder te noemen. Ze vormen een hechte groep die naast hun eigen woning gemeenschappelijke ruimtes gaan delen, en ze vinden duurzaamheid zo belangrijk dat ze bereid zijn daar concessies voor te doen. Uiteraard zal het pand gasloos zijn en komen er zonnepanelen, maar Boschgaard gaat verder dan dat, door niet alleen te focussen op duurzame energie, maar vooral op mínder energieverbruik.

De woningen worden zo gebouwd dat er zo min mogelijk verwarming nodig is. Om te beginnen zullen de woningen vrij compact zijn; hoe minder oppervlak, hoe minder je immers hoeft te verwarmen. Daarnaast zal het voorste deel van de woningen uit een onverwarmde serre bestaan die op het zuiden gericht is. Met deze serres wordt veel warmte geoogst van de zon die daar in de winter recht op staat. Zodra de serre lekker warm is zet de bewoner de tussengevel open, en verwarmt zo de hele woning met die warme lucht. De warmte wordt in de massa van het gebouw (o.a. de muren van leem) opgeslagen, waardoor er een basiswarmte gecreëerd wordt die er voor zorgt dat er een stuk minder bijverwarmd moet worden. Dit betekent alleen wel dat op winterse dagen zonder zon, dat deel van de woning niet warm genoeg zal zijn om comfortabel in te verblijven. Daardoor is op sommige momenten van het jaar de woning – die toch al niet heel groot is – effectief een derde kleiner, en zullen de bewoners zich als in een soort winterslaap dieper in hun woningen terugtrekken. In de zomer wordt met slimme luifels, voorzien van zonnepanelen, voorkomen dat het binnen te warm wordt.

Architectenbureau Superuse Studios heeft bij het ontwerp van het project ook veel aandacht besteed aan het minimaliseren van apparatuur, zoals warmtepompen. I.p.v. de voorgestelde 16 stuks komen er straks 8, omdat ze er van uitgaan dat de Boschgaarder zuinig is met warm water en niet iedereen om 07:00 uur een warme douche van 10 minuten wil. Daar is het systeem niet op ingericht.
Daarnaast krijgt bijvoorbeeld niet elke woning een eigen wasmachine; er komen een aantal wasmachines in het pand die door alle bewoners gedeeld worden. Dat scheelt in de woningen weer oppervlak dat je niet hoeft op te geven aan een apparaat dat het grootste deel van de tijd stilstaat. Door dit soort oplossingen kan Boschgaard effi ciënt omgaan met ruimte waardoor er uiteindelijk minder oppervlakte nodig is. 
Wat voor mensen willen hun wooncomfort aanpassen aan deze omstandigheden? Eugenie Wicherink, toekomstig bewoonster die zich bezig houdt met het compleet maken van de bewonersgroep, vertelt: “Een project als dit trekt natuurlijk een bepaald soort mensen aan. Als je wil dat je huis constant 21ºC is en je niet bereid bent een extra trui aan te trekken als het wat kouder is, zul je je niet gauw aanmelden bij een project als Boschgaard. We hebben intern onderzocht hoe het zit met het energieverbruik van de mensen die nu betrokken zijn bij Boschgaard, en daar kwam uit dat de Boschgaarders in hun huidige huis al 15% minder energie verbruiken dan gemiddeld. En dat ze dat verbruik graag nog verder omlaag zouden brengen. Een groot deel van de energiebesparende systemen binnen het project is deels afhankelijk van juist gebruik door de bewoner, en we hebben bij het vormen van de groep dus ook gezocht naar mensen die daar een actieve rol in willen spelen.”
Jochem Kromhout is een van die bewoners. Hij vertelt over zijn redenen om voor deze manier van wonen te kiezen: “Allereerst is Boschgaard een droom van mij vanwege het groepsgevoel. Samen timmeren we een betere wereld in elkaar. Maar een groot onderdeel van die betere wereld is natuurlijk zorgen dat Den Bosch geen kustplaats wordt. Wat mij betreft is dus niet de vraag óf het duurzaam moet, maar hoe. En niet hoever we daarin wíllen gaan, maar hoever we kúnnen.” 
Voor de energie die Boschgaard nodig heeft willen ze zo’n 300 zonnepanelen op het dak leggen. Zo’n 60 daarvan zijn bestemd voor de warmtepompen, en het aandrijven van grondwarmtewinning. De overige 240 zijn bestemd voor elektriciteit. Omdat het merendeel van die stroom in de zomer opgewekt wordt, wordt er voor energieopslag o.a. gekeken naar een systeem dat gebruik maakt van afgedankte accu’s van elektrische auto’s. Sophie Gruijters, een van de initiatiefneemsters, vult aan: “We zijn nog wel op zoek naar een manier om deze grote hoeveelheid zonnepanelen te fi nancieren. In het budget van fi nancier Zayaz was hier geen ruimte meer voor, dus dat zullen we zelf moeten regelen. Nog best ingewikkeld, omdat we onder de sociale huur vallen kunnen we geen aanspraak maken op subsidies die voor duurzame energie bestemd zijn. Daarvoor zijn alle tips dus welkom!” 
Al met al worden er een hoop nieuwe (bouw)technieken in dit project toegepast die gericht zijn op het drastisch verminderen van energieverbruik. Dit was nog maar een greep uit de keuzes die op dit gebied door de initiatiefnemers gemaakt zijn. Maar het grootste energievoordeel wordt misschien wel behaald door de bewoners zelf, door de keuzes die ze maken en door hun bereidheid om comfort in te leveren voor een betere wereld. 

Reacties

Eline en Jochem, pionieren in een groene oase. Foto Birgit Barten
xMet het invullen van dit formulier geef je Energie+ en relaties toestemming om je informatie toe te sturen over zijn producten, dienstverlening en gerelateerde zaken. Akkoord
Renda ©2021. All rights reserved.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie AccepterenWeigeren