Hét kennisnetwerk voor Energietransitie in de wijk

Geen rookpluimen, maar dikke muren in Ecowijk Mandora
Met hulp van Greenchoice is Mandora straks volledig fossielvrij
Birgit Barten

woe 19 augustus 2020
artikel

Ecowijk Mandora in Houten is op weg de allereerste Altijd Groen wijk van Nederland te worden. De 28 huishoudens in de wijk zijn zich zeer bewust van energiebesparingen en eigenlijk alles wat daarbij komt kijken. Samen met duurzame energieleverancier Greenchoice wil deze wijk een voorbeeld zijn van 'hoe het ook kan' in Nederland. Greenchoice wil ervaring opdoen met het volledig fossielvrij maken van de energievoorziening in de wijk. Zónder grijze stroom. Hoe ziet dat eruit?

Greenchoice ambieert op landelijke schaal van de grijze stroom af te komen, ook als het niet waait of als de zon niet schijnt en er dus weinig groene stroom direct beschikbaar is. Ze noemen het Altijd Groen. Ecowijk Mandora is een van de kartrekkers om dichterbij dit doel te komen. Gegevens worden geanalyseerd, nieuwe technische snufjes worden in gebruik genomen en de uitkomst is hoopgevend. Waarom vindt Greenchoice dit zo belangrijk? “Op dit moment krijgt iedereen van het landelijke elektriciteitsnet een mix van groene en grijze stroom uit zijn stopcontact. Op dit net staat immers alle stroom die we in ons land opwekken en importeren, of die stroom nou uit groene of uit fossiele bronnen komt. Als de zon schijnt en het waait is de mix groener. Zo niet, dan is die een stuk grijzer. Wij vinden dat dát anders moet”, aldus Greenchoice.

Terwijl je door de wijk Mandora loopt, valt een aantal dingen gelijk op. Overal zie je zonnepanelen, de muren zijn zichtbaar dikker dan normaal. De huizen zijn enorm goed geïsoleerd vergeleken met een ‘normale’ woning. Bewoner en lid van de werkgroep energiemonitoring Wijnand Jonkers vult aan: “Als ik kijk naar een raam, zie ik dat deze een stuk dikker is dan je elders ziet. Je zult hier ook geen schoorstenen of andere afvoeren voor gasketels zien. Zo zie je nooit rookpluimen.”
Zodra je een van de huizen binnengaat, zie je niets geks zolang je geen kasten opentrekt. De woning werkt op het eerste gezicht hetzelfde als elke andere woning. Kijk je beter, dan zie je een warmte installatie en een grondwaterpomp. Laatstgenoemde haalt water uit de grond. Daardoor heb je een systeem met 120 meter aan buizen door de grond. In de zomer zorgt dit voor verkoeling; het haalt koelwater uit de grond. In de winter zorgt dit omgekeerd weer voor verwarming. Jonkers: “Dat is een van de voordelen van de woningen. Onze woning kan niet alleen verwarmd worden, maar ook verkoeld in de zomer. Dat is wel heel erg fijn!”

"We onderzoeken hoe energieopslag en timing een rol kunnen spelen"

Altijd Groen

Als je wat verder loopt in de woning, kom je een groot boilervat tegen. Warm water wordt hierin opgeslagen. Eén keer per dag wordt het water verwarmd door de warmtepomp. Je kunt zelf het moment kiezen. Dit is een belangrijk deel van het Altijd Groen systeem. In de ideale situatie wordt groene stroom ingezet op het elektriciteitsnet op het moment dat consumenten de stroom ook echt gebruiken. Ook als de zon niet schijnt of de wind niet waait. Dit is precies de Altijd Groen visie van Greenchoice. Deze transitie faciliteert de groene energieleverancier in vier stappen.

Ecowijk Mandora. Foto Wijnand Jonkers

Altijd frisse lucht

Wijnand Jonkers vertelt verder over zijn groene woning: “Deze installatie is een Balansventilatie met warmte terugwinning. Het is eigenlijk een buizensysteem door de gehele woning die per ruimte het CO2- gehalte in de lucht regelt. Deze meet het CO2-gehalte en voert verse lucht toe als dat nodig is. Zo heb je altijd voldoende verse lucht. Zitten er bijvoorbeeld veel mensen in de woonkamer, wordt er automatisch extra schone lucht toegevoerd in deze ruimte”. Deze frisse lucht wordt van buiten gehaald en wordt vervolgens voorverwarmd. Er is dus geen sprake van tocht en faciliteert gelijk een energiebesparing. “Het is een slim systeem”, vertelt Jonkers enthousiast. “95% van de warmte uit de lucht die naar buiten stroomt, wordt gebruikt om de lucht die naar binnen gaat te verwarmen. Wanneer je lucht zomaar naar buiten laat stromen met bijvoorbeeld roosters, komt er koude lucht naar binnen en gaat de warme lucht naar buiten. Dat is een verlies van 100%, heel erg zonde. In dit huis lopen die buizen door elkaar en dat zorgt voor een veel efficiënter systeem.”

Douchewarmte terugwinning

Het is niets geks in Ecowijk Mandora. Niet alleen warmte uit lucht wordt hergebruikt, datzelfde trucje zie je in de douche met een douchewarmte terugwinsysteem. Het water uit de douchekop is opgewarmd door water dat eerder door diezelfde douchekop stroomde. Zo hergebruik je ongeveer 50% van de warmte. Je zou kunnen zeggen dat je met dezelfde energie-inhoud twee keer zo lang doucht.

"Ook mensen die sceptisch zijn zullen de woning als prettig ervaren"

Gedeeld doel

Het gedeelde doel van de wijk en Greenchoice is altijd groene stroom afnemen. 24 uur per dag en 7 dagen per week, volledig duurzaam. Jonkers: “Op jaarbasis wekken we zelfs meer stroom op dan wat we nodig hebben. Dat betekent dat we in de zomer meer opwekken dan we gebruiken en dus terugleveren. In de winter hebben we eigenlijk iets meer stroom nodig dan we opwekken. We willen een wijk zijn die op elk moment van het jaar kan zeggen dat de stroom groen is. We werken hier naartoe in stappen. De eerste stap is analyseren. We onderzoeken hoe energieopslag en timing een rol kunnen spelen. We kijken naar de mogelijkheden om overschotten lokaal op te slaan.”
Veel bewoners van de Ecowijk zijn klant bij Greenchoice, op een gegeven moment heeft de wijk gevraagd of de energieleverancier mee wilde doen. Dat wilden ze wel. “Samen brengen we in kaart waar de energie naartoe gaat en op welk moment van de dag. Nog voor de zomer hebben we de mogelijkheden in beeld van wat er allemaal mogelijk is in onze wijk. Zo kunnen we zo snel mogelijk Altijd Groen zijn. Wat wij hier doen, kan straks breder in heel Nederland. Met meer zonne- en windenenergie in Nederland heeft iedereen iets aan Altijd Groen. We moeten vooral voorkomen dat er geen stroom meer uit het stopcontact komt, dit soort proefprojecten zijn daarom echt van belang”, aldus Jonkers. “Gemiddeld genomen doet onze wijk heel goed mee. Van de 36 woningen, delen 28 huishoudens hun gegevens. We zijn met vieren in de werkgroep, twee mensen vinden het leuk om data te analyseren. Zij vinden het geweldig, ik heb er wat minder mee. Ik vind het leuk om te kijken naar wat de dynamiek is in de wijk en hoe we dit project tot een goed einde kunnen brengen en de bewoners mee te krijgen.”
Jonkers kwam bij de wijk terecht via zijn werk. “Ik werk bij de natuurfederatie Utrecht en kwam dit project tegen. Ik hoorde dat er nog een paar woningen vrij waren. Ik was gelijk enthousiast en kocht een van de huizen. We wonen hier nu al vier jaar. Het voordeel was natuurlijk ook dat de wijk helemaal nieuw is. Bij een bestaande woningen kun je niet zomaar 120 meter diep gaan graven voor een grondwaterpomp of heel dikke muren plaatsen. Het is technisch wel mogelijk hoor, maar het is een grotere uitdaging dan in een nieuw project.”

Opening laadpaal. Foto Wijnand Jonkers

Laten zien dat het wél kan

“Veel mensen in de wijk vinden het mooi om zo een bijdrage te leveren aan de bredere verduurzaming. In dat opzicht zien we het als proefproject, er kan weleens wat fout gaat. We hopen niet dat we in de kou komen te zitten”, lacht Jonkers. “Als het een keer fout gaat, is dat niet erg als ervan wordt geleerd. Het is goed voor de energietransitie dat dit – een succesverhaal – goed in beeld komt. Wij laten de tegenstanders van de energietransitie zien dat het wél kan. Zij zeggen bijvoorbeeld dat er momenten zijn dat er geen wind en geen zon is en je dus geen energie kunt opwekken. Wij laten graag zien dat je geen grijze stroom hoeft te gebruiken als je een opslag hebt voor je energie of warmte hergebruikt. En dat kunnen we onderleggen met resultaten en analyses. Als we maar een klein gedeelte van die beweging kunnen zijn, vinden we dat al heel mooi. Op zich boeten wij niks in qua comfort. Ook mensen die sceptisch zijn zullen de woning als prettig ervaren. Veel meer zal gewerkt moeten worden aan bewustwording. Ik denk dat het in heel Nederland kan. Het vraagt wat meer van ons als maatschappij en individu. Er moet ook gekeken worden naar andere maatschappelijke waarden dan alleen de economische, vind ik”, vertelt Jonkers.

Discussies met gelijkgestemden

“We wonen met gelijkgestemden. Klinkt misschien gek; maar juist daarom heb je soms ook discussies. Iedereen heeft wel iets met duurzaamheid. Zo zit de een zit meer op natuur en de ander op luchtkwaliteit. Zo zijn er weleens discussies geweest over barbecues. Wat vinden we daarvan? Of een vuurkorf op de binnenplaats?” Jonkers vindt het erg interessant en zit ook in de werkgroep energiemonitoring. Hij is actief betrokken in de wijk maar ook bij de ontwikkeling van de wijk. Gezamenlijk wordt in de wijk nagedacht over alle aspecten die aan bod komen. Jonkers: “Je komt tot een besluit waar iedereen mee kan leven.
We besluiten in consent, niemand heeft dus overwegend bezwaar. Vraagstukken waar we het over hebben gehad zijn bijvoorbeeld hoe betaalbaar moet iets zijn? En hoe comfortabel? De basis is dat je een goed geïsoleerde woning hebt, dat is voor iedereen aantrekkelijk. Zonne-energie is ook voor iedereen aantrekkelijk, dat is er ook gekomen”.

Warmtepomp in huis. Foto Wijnand Jonkers

Gezamenlijk vs. individueel

“Een aantal mensen is heel vooruitstrevend en rijdt in elektrische auto’s en anderen zijn nog niet zo ver. Je probeert een balans te vinden in wat je gezamenlijk doet en wat je overlaat aan een individueel huishouden. We hebben twee elektrische laadpalen voor openbaar gebruik en er zijn drie auto’s. De eigenaren maken onderling afspraken. Je zou kunnen zeggen dat dit het moment is om een nieuwe laadpaal te plaatsen. Ga je de verduurzaming als wijk faciliteren of laat je het over aan de individuele huishoudens?”

Toekomst

“Dit vind ik ook erg belangrijk. Ik heb kinderen. Als wij zo blijven omgaan met de wereld als we nu doen, dan geven we de aarde door op een niet prettige manier voor de toekomstige generaties. Dat is echt de motivatie. Zo hoop ik dat mijn kinderen en hun kinderen op een aarde leven die nog steeds prettig is voor de mens.”

Reacties

xMet het invullen van dit formulier geef je Energie+ en relaties toestemming om je informatie toe te sturen over zijn producten, dienstverlening en gerelateerde zaken. Akkoord

Copyright 2020 Aeneas Media

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie AccepterenWeigeren